Mihri Müşfik Hanım

Mihri Müşfik Hanım
Mihri Müşfik Hanım (1886-1954), Türk resminin ilk profesyonel kadın ressamı ve kadın sanat eğitiminin öncüsüdür. İstanbul Kadıköy'de, Abhaz kökenli Açba ailesinden Askerî Tıbbiye hocası Dr. Ahmed Rasim Paşa'nın kızı olarak doğdu. Resmi, Yıldız Sarayı'nın ressamı Fausto Zonaro'dan aldığı özel derslerle öğrendi; kadınların akademiye alınmadığı bir dönemde bu, ulaşabildiği tek yoldu. Yirmili yaşlarının başında Roma'ya, ardından Paris'e gitti; Montparnasse'ta portre siparişleriyle geçinerek bağımsız bir ressam olarak yaşadı. Sorbonne'da okuyan Müşfik Selami Bey'le evlendi ve adını ondan aldı. 1913'te İstanbul'a dönerek Darülmuallimat'ta resim öğretmenliğine başladı; 1914'te kadınlar için açılan ilk güzel sanatlar okulu İnas Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurulmasında başlıca rolü oynadı; okulun resim atölyesine atandı ve ilk müdür Salih Zeki Bey'in ardından bir süre sonra müdürlüğünü üstlendi. Öğrencilerinin canlı modelden çalışmasını sağladı ve okulu, Cumhuriyet dönemi kadın ressamlarının yetiştiği ocak hâline getirdi. Edebiyat-ı Cedide çevresine yakındı; Tevfik Fikret'in Aşiyan'daki evi bir süre atölyesi oldu. 1915'te şairin ölümünün ardından yüzünün alçı maskını aldı ve pastel portresini yaptı; portre bugün Topkapı Sarayı Müzesi koleksiyonundadır. 1919'da İstanbul'dan ayrılarak İtalya'ya yerleşti; Papa XV. Benedictus'un portresini yaptı ve kilise fresklerinin restorasyonunda çalıştı. 1922'de Ankara'da Mustafa Kemal Atatürk'ün portresini yaptı; bu tablo bugün kayıptır. 1927'de New York'a yerleşti. Burada Thomas Edison'ın portresi (1931, bugün Rollins Sanat Müzesi'nde) başta olmak üzere dönemin tanınmış kişilerini resmetti, dergi kapakları çizdi ve 1939 Dünya Fuarı'nda görev aldı. Yoksulluk içinde geçen son yıllarının ardından 1954'te New York'ta öldü ve Hart Island'daki kimsesizler mezarlığına gömüldü. Ömrü boyunca ürettiği eserlerin büyük bölümü kayıptır; İstanbul Resim ve Heykel Müzesi ile Türkiye İş Bankası Resim ve Heykel Müzesi'ndeki portreleri, yaşayan az sayıdaki örnek arasındadır.